İlk ve ortaöğretim okullarındaki 15 milyon öğrenci, 15 Haziran.2007’de karnelerini alarak uzun bir yaz tatiline girdi. Şimdi tüm evlerde tatil planları yapılıyor.

Peki tatil nasıl değerlendirilmeli? Anne-babalara bazı önemli uyarılarımız var:

• Öncellikle, çocuğunuzun karnesine ilişkin olumlu ve olumsuz duygularını sizinle paylaşmasını teşvik edin. Israrcı ve kırıcı olmayın. İçten ve samimi olun. Onun neler hissettiğini anlamaya, onunla empati kurmaya çalışın.
• Çocuğunuza, ‘hiç vakit kaybetmeden bir çalışma planı yap’ demek yerine-varsa-başarısız olduğu derslerde ya da kendini geliştirmek istediği konularda neler yapabileceğinizi tartışın.
• Anne-baba olarak sizden istediği yardım ve desteği (gücünüzün ölçüsünde) vermeye hazır olduğunuzu gösterin.
• Çocuğunuzu tanımaya, onun yeterli ve yetersiz yönlerini objektif olarak değerlendirmeye çalışın ve bu yönleri için çocuğa doğru “geribildirim” vererek onun kendini gerçekçi olarak kabul etmesine yardımcı olun. Bu nedenle çocuğunuzun farklı ilgi ve yetenek alanlarını keşfedebileceği farklı etkinlik fırsatları oluşturmaya çalışın. Yeni ve değişik uygulamaları deneyebileceği ortamlarda bulunmasını sağlayın.
• Çocuğunuz için onun yerine plan yapmayınız , onunla birlikte planlayın.

Tatil planları yapılırken, genellikle birçok aile çatıma yaşar.Çocukların istekleri ile ailenin koşulları, anne-babanın istekleri çatışabilir. Genellikle anne-babalar çatışma çözmede ya otoriter davranarak “Benim dediğim olacak, işte o kadar!” ya da “Pekala, tamam, senin dediğin olsun!” şeklinde ödün veren yöntemleri kullanma eğilimindedir. Bu takdirde çatışmalar bir tarafın kazanıp bir tarafın kaybetmesiyle sonuçlanır. (Kazan-Kaybet yöntemi). Bu yöntemler, ister sert, ister yumuşak olsun; taraflardan birinin kazanırken, diğerinin kaybetmesi ile sonuçlanır. Bu bir bakıma isteklerin yarışması, kazanmak için mücadele ve güçlerin savaşıdır. Oysa ev; otoritenin ve gücün kanıtlandığı bir savaş alanı değil, sevgi ve paylaşımın yaşandığı bir aile ortamıdır. Bu nedenle çocuğunuzun yaz tatili isteği size uygun değilse, sizin önerileriniz de ona cazip gelmiyorsa ne yapabilirsiniz?

Kaybeden Yok Yöntemi

Bu yöntemin uygulanması, tüm insan ilişkilerinde ortaya çıkan çatışmalarda evrensel olarak geçerli ve etkin çözümler üretmede olumlu sonuçlar verir. Yöntem 6 basamakta uygulanır:

Basamak 1. Sorunu tanımla (Tatilde ne yapmak istiyorsunuz?)

Basamak 2. Olası çözümler üretme (Seçenekler, olabildiğince çok üretilip, sıralanır)

Basamak 3. Çözümleri değerlendirme (her bir seçeneğin avantaj ve dezavantajları neler olabilir)

Basamak 4. İçlerinden herkese en uygun olana karar verme

Basamak 5. Kararın nasıl uygulanacağını belirleme

Basamak 6. Çözümün başarısını değerlendirme

Yöntemi uygularken tüm tarafların sürece etkin ve eşit ölçüde katılması, herkesin birbirini dinlemesi, birbiri ile empati kurmaya çalışması, birbirlerinin duygu ve ihtiyaçlarını anlamaya teşvik edilmesi gereklidir.

Bu yöntem iyi değerlendirildiğinde, çatışmaların “uzlaşma” ile çözülebileceği konusunda ailede herkesin bir öğrenme yaşantısı kazanarak olgunlaşabileceğini unutmamak gerekir.

Unutmayın , tatili daha huzurlu geçirmek ancak sizin çabalarınız ile gerçekleşebilir.

Prof.Dr.Binnur Yeşilyaprak

Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Derneği Genel Başkanı

A.Ü.Eğitim Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi